BERLİN (29.03.2008) - Almanya hükümeti tarihi Hasankeyf ilçesini sular altında bırakacak olan Ilısu Barajının inşasını gerçekleştirecek olan Züblin şirketine ihracat garantisi verilmesini yeniden değerlendirmeye aldı.
Ilısu Barajının inşasını gerçekleştirecek konsorsiyum içinde yer alan Züblin, proje için kritik bir konumda. Almanya hükümeti şirkete yurtdışında kazandığı ihale nedeniyle 100 milyon euroluk ihracat garantisi vermişti.
Almanyada devlet yurtdışına yatırım yapan şirketlere zarara uğramaları durumunda yararlanabilecekleri bir ihracat garantisi tanıyor. Ancak Alman hükümeti Ilısu barajının inşasının onbinlerce insanı zorla yerinden etmesi nedeniyle Zübline verilen ihracat kredisi konusunu yeniden değerlendiriyor.
Almanya, Avrupa hükümetleri tarafından oluşturulan uzman heyetinin Ilısu Barajı projesinin daha önceden Türkiyeye bildirilen uluslararası standartlara uymadığının tespit etmesinin ardından harekete geçti. Almanya Kalkınma Bakanı Heidemarie Wieczorek-Zeul yaptığı açıklamada Ilısu Barajının uluslararası kriterlere uymaması durumunda Zübline sağlanan ihracat kredisinin derhal durdurulacağını söyledi.
Kalkınma Bakanlığından adının açıklanmasını istemeyen bir yetkili de konunun ciddi bir şekilde değerlendirildiğini ve ihracat kredisi konusunun önümüzdeki günlerde netleştirileceğini söyledi.
Avrupada hükümetlerin ihracat kredilerini izleyen bir kuruluş olan ECA Watchtan Ulrich Eichelmann, Ilısu barajı konusunda Türkiyenin uluslararası standartlara uymaması sonucunda Almanya, Avusturya ve İsviçrenin bir an önce projeden çekilmesi gerektiğini söyledi.
Geçtiğimiz ay bir rapor yayınlayan Almanya, Avusturya ve İsviçre tarafından atanan uluslararası bilirkişi heyeti Ilısu Barajı'nın inşa edilebilmesi için Devlet Su İşleri'nin yerine getirmesi gereken 153 ön şartın bugüne kadar hemen hiçbirinin gerçekleştirilmediğini belirtmişti. Heyetin raporunda Doğa Derneği'nin daha önce yayınladığı bilimsel rapora atıfta da bulunularak yapılması beklenen doğa ve kültür araştırmalarının dökümü sunulmuştu.
Rapor Devlet Su İşleri tarafından kurulması beklenen Proje Uygulama Birimi'nin görevlerini anlaşmalar doğrultusunda yerine getirmediğini, hatta bu birimin henüz tam olarak oluşturulmadığını gösteriyor. Rapor, biyolojik çeşitliliğin ve kültürel mirasın korunması ve belgelenmesi çalışmalarının da yerine getirilmediğini ortaya çıkardı.
Ilısu barajını finanse edecek olan Avrupalı kredi kuruluşları ve Türkiye Hükümeti'nin 2007 Mart ayında yaptığı anlaşmaya göre, kredinin sağlanabilmesi için Devlet Su İşleri'nin, biyolojik çeşitlilik, kültürel miras ve yerleşim alanlarını terk etmek zorunda kalacak bölge halkı ile ilgili konularda önceden anlaşılan 153 şartı yerine getirmesi gerekiyor. Söz konusu raporu yayınlayan bilirkişi heyetinin görevi bu şartların yerine getirilip getirilmediğini denetlemek ve Almanya, Avusturya ve İsviçre kredi kurumlarına rapor durum hakkında rapor vermek.
Söz konusu kredi kurumları aynı zamanda Avrupa'daki sivil toplum kuruluşları tarafından projeden çekilmeleri için büyük baskı altındalar.
2007 Mart ayında Alman, Avusturyalı ve İsviçreli kredi kuruluşları ile Türkiye Hükümeti arasında projenin kredisini garanti altına alan bir anlaşma imzaladı. Kredi kuruluşları, uluslararası baskılardan dolayı bu anlaşmayı 153 şarta bağladı. Bu şartlar kredi kurumları tarafından atanan uluslar arası 15 kişilik bilirkişi kurulu tarafından biyolojik çeşitlilik, kültürel miras ve yeniden yerleşim alanlarında denetlenmekte. Türkiye bu şartları gerçekleştirmediği takdirde kredi kurumları anlaşmadan vazgeçebilir.
ANF NEWS AGENCY
