ILISU BARAJINI DURDURALIM - HASANKEYF VE DICLE VADiSINI KURTARALIM

Hasankeyf‘i Yaşatma Girişimi‘nin Internet sitesine hoşgeldiniz...

The Independent: Türkiye 50 bin kişiyi evinden edecek tartışmalı baraj projesini yeniden canlandırdı

 

11.08.2006

 

Türkiye, 50 bin kişiyi evinden edecek ve dünyanın en eski şehirlerinden biri olan Hasankeyf'in paha biçilmez kalıntılarını yok edecek bir baraj planını yeniden canlandırdı.

 

Ilısu projesi, Independent tarafından yürütülen bir kampanya sonrasında İngiliz inşaat firması olan Balfour Beatty şirketinin geri çekilmesiyle dört yıl boyunca terkedilmişti.

Fakat, Avusturyalı bir şirketin başını çektiği bir konsorsiyumun barajı inşaa etmeyi kabul etmesinden sonra, Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan projenin yeniden geldiğini söyledi. Bu karar Hasankeyf ve çevresindeki köylerde yaşayanlar için bir yıkım olarak karşılandı.

Evlerini kaybedecek 50,000 kişinin çoğunluğu Türkiye'nin Kürt azınlıkları. Bu kişiler, geçen on yıl boyunca Türkiye hükümetinin baskısı altında kalan kişiler. Bir zamanlar, Kürtçe konuşmak dahi yasal değildi.

Dünyanın en eski şehirlerinden biri olan Hasankeyf'te hala insanlar yaşamaktadır. 15 yıl boyunca Türk güvenlik kuvvetleri ve Kürt bölücüleri ile yapılan savaşın ortasında sıkışan Hasankeyf, şimdi baraj tarafından yok edilmekle karşı karşıya.

Ilısu barajı, GAP projesinin bir parçası. Fırat ve Dicle Nehirleri üzerindeki 22 barajdan birisi. Başbakan Erdoğan Hasankeyf'in tarihi zenginliklerinin barajdan etkilenmeyeceğini söylüyor. Bununla birlikte, Hasankeyf'in çoğunluğu kayadan örüldüğü için, arkeologlar Hasankeyf'in kurtarılmasını imkansız olarak görüyorlar. Hasankeyf eski kazı başkanı Prof. Dr. Oluş Arık, Kültürel değerlerin en fazla yüzde yirmisinin kurtarılabileceğini söylüyor.

Türkiye yerinden edilecek insanlara yeniden yerleştireceğini ve uygun tazminatların ödeneceğini taahhüt ediyor. Fakat Atatürk barajı 1990 yılında bitirildiğinde, 50,000 kişi yerinden edilmişti ve hiçbiri hükümetten para alamamıştı. Birecik barajı 1999 yılında biterken, hükümet daha iyisini yapmaya söz verdi. Bununla birlikte ödemeler gecikti ve birçok yerinden edilen kişinin yeni ev alacak parası olmadı.

Hükümet ayrıca Türk lirasının devaluasyonuna izin vererek de hata yaptı, değişenin yanına hiçbir şey koyamadı. Dicle ve Fırat Nehirleri boyunca uzanan alan uygarlığın beşiğidir. Nehrin Irak boyunca uzanan kısmında kalanlar savaş nedeniyle tahrip edildi, GAP Türkiye bölümündekileri tehdit ediyor.

Birecik barajı bitirildiğinde, arkeologlar Zeugma antik şehrini kazıyorlardı. Zeugma'da dünyanın en iyi mozaikleri bulundu ve su altında kaldı. Türkiye hükümetinden barajın doldurulmasını erteleyerek mozaikleri kurtarması istendi. Yetkililer sadece bir hafta ertelediler ve birçok mozaik yok oldu.

Avusturya'nın VA Tech Hydro şirketinin başını çektiği uluslararası konsorsiyum Avusturya, İsviçre ve Almanya hükümetinden Ilısu barajını inşaa etmek için ihracak kredi garantisi arıyor.

 

Batacak Tarih

·  İ.Ö. 10,000-8000 tarihli Hasankeyf'teki ilk yerleşim yeri.

·  Hasankeyf 1978 yılında tarihi önemli bir alan olarak Türkiye hükümeti tarafından ilan edildi.

·  Türkiye 1982 yılında, Hasankeyf'i su altında bırakacak olan Ilısu barajının yapılmasına karar verdi.

·  1990 yılında GAP projesi kapsamında Atatürk barajı tamamlandı. 50,000 kişi hiçbir tazminat almadan yerinden edildi.

·  İngiliz hükümeti, Mart 1999 yılında Balfour Beatty için 200 milyon İngiliz Sterlini tutarında kredi sağlamayı düşündü.

·  1999 yazında Zeugma'daki antik mozaikler, antic bir şehir Birecik barajı altında yok oldu.

·  İngiliz hükümeti, Aralık 1999’ta, Tony Blair'in kabinenin muhalefetini geçersiz kılınca, Balfour Beatty'nin ihracak kredisi almasına niyetli gözüktü.

·  Kasım 2001'de, Balfour Beatty barajın etik, çevresel ve ticari kriterleri sağlamamasından dolayı kredi alamadı.

·  Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Ağustos 2006'da Ilısu barajını yeni bir konsorsiyumun yapacağını söyledi.

 

Çeviri: Nuri Özbağdatlı